Το αντιγράφω από τον Ανδρέα Ρουμελιώτη. Είναι η ιστορία του "Αντώνη", του τραγουδιού του Θεοδωράκη που η μουσική του συνόδευσε θριάμβους και ιστορικές στιγμές όπως την είσοδο των ανταρτών στην Καμπούλ και άλλες.
Οι κρατούμενοι ανέβαιναν τα 187 σκαλοπάτια της, μεταφέροντας μπλοκ γρανίτη, αρκετές φορές την ημέρα. Η «σκάλα θανάτου» ήταν τόπος πολλών ατυχημάτων και δολοφονιών κρατουμένων.
Εκεί βρέθηκε το ‘44, ο Αντώνης Κωνσταντινίδης, από τους Αμπελόκηπους, συγκρατούμενος του θεατρικού συγγραφέα Ιάκωβου Καμπανέλλη.
Μια μέρα κατά την ανάβαση της σκάλας, ένας Εβραίος συγκρατούμενός του παραπάτησε και ο Αντώνης πήρε την πέτρα του.
Ο αξιωματικός των SS βρήκε έτσι αφορμή να τον σκοτώσει. Ο Αντώνης ατάραχος ξαναφορτώθηκε την πέτρα του Εβραίου και συνέχισε να ανεβαίνει με τις δύο πέτρες.
Ο Γερμανός για να τον τιμωρήσει του βρήκε μια πιο μεγάλη πέτρα για να κουβαλήσει. Τότε ο Αντώνης, έψαξε και βρήκε μία ακόμα μεγαλύτερη από του Γερμανού και του είπε: «Αυτή είναι η δική μου».
Ο Αντώνης δεν πολυμιλούσε γι’ αυτή την ιστορία αλλά όταν κάποια στιγμή ρωτήθηκε «Πώς και τη γλίτωσες, ρε Αντώνη, πώς δε σε σκότωσε που τον ρεζίλεψες!», τότε εξηγούσε:
– Από κείνη τη στιγμή ο SS κάτι έπαθε, χάλασε το μηχανάκι του. Το ‘χω παρατηρήσει αυτό… Άμα χαλάσει το μηχανάκι τους, κλάψ’ τους.
– Ποιο… μηχανάκι;.
– Όλοι αυτοί έχουν ένα μηχανάκι μέσα στο κεφάλι που τους το βάζουν στη σχολή των SS. Τους ανοίγουν το κρανίο και τους βάζουν μέσα το μηχανάκι που ‘χει εφεύρει ο Χίτλερ.
– Και τι δουλειά κάνει αυτό το μηχανάκι;.
– Τους κάνει ανάποδους! Ας πούμε, το κανονικό είναι να χαίρεσαι άμα ο άλλος είναι πονόψυχος ή άμα ο άλλος δε φοβάται. Είδατε όμως ποτέ σας κανέναν SS να μη σκυλιάσει άμα δει έναν κρατούμενο να βοηθά τον άλλο; Αν τύχει πια και κανείς να δείξει πως δεν τους φοβάται, ούτε ψύλλος στον κόρφο του!
Η ιστορία του Αντώνη ενέπνευσε τον Καμπανέλλη να γράψει το ποίημα «Ο Αντώνης», μέρος του έργου του «Μαουτχάουζεν». Το 1966, «Η μπαλάντα του Μαουτχάουζεν» μελοποιήθηκε από τον Μίκη Θεοδωράκη.
Εκεί στη σκάλα την πλατιά
στη σκάλα των δακρύων
στο Βίνερ Γκράμπεν το βαθύ
το λατομείο των θρήνων
Εβραίοι κι αντάρτες περπατούν
Εβραίοι κι αντάρτες πέφτουν,
βράχο στη ράχη κουβαλούν
βράχο σταυρό θανάτου.
Εκεί ο Αντώνης τη φωνή
φωνή, φωνή ακούει
ω καμαράντ, ω καμαράντ
βόηθα ν’ ανέβω τη σκάλα.
Μα κει στη σκάλα την πλατιά
και των δακρύων τη σκάλα
τέτοια βοήθεια είναι βρισιά
τέτοια σπλαχνιά είν’ κατάρα.
Ο Εβραίος πέφτει στο σκαλί
και κοκκινίζει η σκάλα
κι εσύ λεβέντη μου έλα εδώ
βράχο διπλό κουβάλα.
Παίρνω διπλό, παίρνω τριπλό
μένα με λένε Αντώνη
κι αν είσαι άντρας, έλα εδώ
στο μαρμαρένιο αλώνι.
Κωνσταντινίδης Αντώνιος του Οδυσσέα, γεννήθηκε την 01.04.1921 στην Κωνσταντινούπολη. Η κατοικία των γονιών του ήταν στο Νέο Ψυχικό, στην οδό Κατεχάκη 40. Φυλακίστηκε στο Νταχάου (22.01.1943 – 19.06.1944), προσωπικός αριθμός: 42757. Στις 20.06.1944 μεταφέρθηκε στο Μαουτχάουζεν, προσωπικός αριθμός: 75521. Επιβίωσε και απελευθερώθηκε…
