Πώς βλέπει ο άνθρωπος του ΜΟΝΟΘΕΪΣΜΟΥ τον κόσμο και την ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ;
Έγραψα τις προάλλες για το πως έβλεπε τον κόσμο ο άνθρωπος της εποχής του Πολυθεϊσμού. Ας δούμε τώρα το αντίστοιχο ερώτημα για τον άνθρωπο της εποχής του Μονοθεϊσμού (από το 400μΧ ως το 1900μΧ περίπου). Μια σημείωση: Όταν λέω εποχή μονοθεϊστικών θρησκειών, (χριστιανισμός, ισλάμ, βουδισμός κτλ.), δεν περιλαμβάνω την σημερινή εποχή, τον 20ο και 21ο αι. όπου ο Μονοθεϊσμός έχει μετατραπεί σε μια νέου τύπου "θρησκεία", τον Ανθρωπισμό. Θα τα πούμε αυτά στο μέλλον.
Στην εποχή των Μονοθεϊσμών, ο κόσμος είναι μια πνευματική (θεϊκή) δημιουργία, με δημιουργό τον θεό και δημιουργήματα τον Άνθρωπο και την φύση γύρω του. Ο κόσμος έχει σκοπό και τέλος.
Η ζωή είναι μια δοκιμασία για την κόλαση ή τον παράδεισο ή και για μια μετεμψύχωση. Μόνος λόγος ύπαρξης επομένως είναι η επιτυχία στην δοκιμασία αυτής της ζωής για να πετύχεις καλύτερη θέση στην άλλη. Η υπακοή στην Εκκλησία, τους νόμους, τα ιερά βιβλία, τον λόγο του Ιησού, του Μωάμεθ, του Βούδα είναι ο μόνος δρόμος. Μπορεί να υποφέρεις εδώ σε αυτή την ζωή, θα ανταμειφθείς όμως στην άλλη. Για εμάς στην Ελλάδα, η θρησκεία αυτή είναι ο χριστιανισμός και ειδικά η ορθοδοξία.
Και ποια είναι η ψυχοσύνθεση του ατόμου μέσα σε αυτό το κλειστό (και ασφαλές) περιβάλλον;
Ο ΚΑΘΕΝΑΣ ΑΠΟ ΜΟΝΟΣ ΤΟΥ είναι αντιμέτωπος με τον Θεό που έχει δώσει εντολές και απαιτεί να τηρούνται. Η κρίση είναι ατομική, δεν σε σώνει η οικογενειακή ιστορία ούτε η φυλή. Μόνο οι δικές σου πράξεις μετράνε και τις βλέπει ο θεός. Ό,τι κι αν λένε οι άνθρωποι, μόνο η γνώμη του θεού μετράει.
Η ΖΩΗ ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ είναι ο μόνος δρόμος για τον παράδεισο. Πραγματικά άφεση αμαρτιών δίνει μόνο η εκκλησία ενώ τα ιερά της βιβλία είναι απαραβίαστα, αφού τα έγραψε ο ίδιος ο θεός ή έχουν θεϊκή έμπνευση και επικύρωση. Αυτή η θέση προκάλεσε την αντιεπιστημονική στάση στον Μεσαίωνα.
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ. Μόνο ελευθερία να βρίσκεις τον δρόμο σου προς τον θεό. Ιερά εξέταση κι αφορισμοί υπάρχουν για να δείχνουν τον σωστό δρόμο που είναι ο δρόμος του θεού. Δεν ανακαλύπτει κανείς με το μυαλό του τον θεό, ο θεός έχει αποκαλυφθεί μέσα από τα ιερά βιβλία μόνος του.
Το μότο του πιστού είναι ΥΠΑΚΟΗ, ΕΛΕΟΣ και ΘΥΣΙΑ
Μετρούν οι πράξεις και η ηθική με την υπακοή στην εκκλησία και τις αρχές. Έτσι παίρνει κανείς την υπόσχεση για ανάσταση και για μια μετά θάνατον ζωή, είτε στον παράδεισο είτε στην Νιρβάνα.
Κυρίαρχο δόγμα είναι η Θεολογία που θεωρεί την Ψυχή καθαρή και το Σώμα βρώμικο. Δικαίωση υπάρχει μόνο μέσω της εκκλησίας και υπέρτατη αξία είναι η προσευχή (π.χ. Μονές, Άγιο όρος, Στυλίτες κτλ). Οι δημόσιες διαφωνίες αφορούν στο φύλο των αγγέλων, το είδος και το πλήθος των φύσεων του θεού, τα άζυμα κι ένζυμα, και τα περί αιρέσεων και διαβόλου.
Στο πλαίσιο αυτό η Μυθολογία γίνεται μια ΒΡΩΜΙΚΗ ΥΠΟΘΕΣΗ, ένα μιαρό κατασκεύασμα του διαβόλου ή ανθρώπων του παρελθόντος που παρασύρθηκαν. Η μυθολογία είναι παγανισμός κι απαγορευμένη πράξη. Γι αυτό στην αναγέννηση και τον διαφωτισμό, όταν αναζητούνται από τους καλλιτέχνες, τους επιστήμονες και τους φιλοσόφους οχήματα αντιθρησκευτικής στάσης, τρόποι αντίδρασης στο εκκλησιαστικό κατεστημένο, η Μυθολογία προσφέρει θέματα για πίνακες (ζωγράφοι και γλύπτες αναγέννησης) και παραδείγματα για επιστημονικές ανακαλύψεις (από τον Φρόϋντ ως τους πρωτοπόρους της αστρονομίας).
Όσο διαρκεί ο Μεσαίωνας στις κοινωνίες και στα μυαλά των ανθρώπων, ακόμη και οι διανοητές αυτοπεριορίζονται και προσπαθούν να κρατήσουν αποστάσεις από την Μυθολογία. Γίνονται προσπάθειες (από τον Γλάδστονα και άλλους) να εξηγηθεί η Μυθολογία με μέτρα θεολογικά, σαν μια παρέκκλιση της αληθινής θεολογίας από ανθρώπους βαρβάρους ή ανήθικους. Η Μυθολογία εμφανίζεται ως παρερμηνεία της αληθινής διδασκαλίας περί Θεού και μόνο όταν το θεολογικό οικοδόμημα δέχεται πλήγματα (Νίτσε, Βολταίρος, Ρομαντικοί και Διαφωτιστές, Προτεστάντες, Δαρβίνος κτλ) μόνο τότε η Μυθολογία αρχίζει να βρίσκει ξανά μια θέση αξιοπρέπειας και να επιδέχεται αληθινές ερμηνείες.
Μαζί με τον Μεσαίωνα τελειώνει και η φυλάκιση της Μυθολογίας στα θρησκευτικά δεσμά που τής επέβαλε ο μονοθεϊσμός.
[Στις φωτογραφίες βλέπουμε αριστερά μια συλλογή εικόνων με αυστηρές μορφές, μακριά από την χαρά της ζωής των αρχαίων έργων τέχνης και δεξιά μια ανεικονική προσέγγιση στην τέχνη του ισλάμ που ουτε καν τις εικόνες δεν μπορεί να ανεχθεί. Κάντε την σύγκριση με την τέχνη της αρχαιότητας. Η μέρα με την νύχτα, το φως με το σκότος στην κυριολεξία.]
