Κυριακή 12 Ιουλίου 2026

Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΠΟΔΡΑΣΗ


Στις 17 Ιουλίου "γιορτάζουμε" την Μεγάλη Απόδραση από τα Βούρλα, ένα από τα πιο εμβληματικά και ιστορικά γεγονότα της σύγχρονης Ελλάδας που σημάδεψαν την Δραπετσώνα και ολόκληρο το αριστερό κίνημα. Ήταν μια απόδραση 27 κομμουνιστών κρατουμένων (καταδικασμένων για κατασκοπεία με ποινή τον θάνατο), που ξεπερνούσε κάθε φαντασία. Έσκαψαν 18 μέτρα τούνελ και πέρασαν από το κελί 13 των φυλακών στα αποδυτήρια του εργοστασίου της Ντεστρέ εκεί που σήμερα είναι το Β' ΚΑΠΗ της Δραπετσώνας. 17 Μαρτίου του 1955 ξεκίνησαν να σκάβουν και στις 17 Ιουλίου, 4 μήνες μετά, ημέρα Κυριακή, βγήκαν στο φως της ελευθερίας.



Στις φωτογραφίες το σχεδιάγραμμα των κελιών στις φυλακές και δίπλα φωτογραφίες από εφημερίδες της εποχής που δείχνουν το πέρασμα κάτω από την Δογάνης και το όρυγμα κάτω από το κρεβάτι του Αντρέα Μπαρτζώκα από όπου ξεκινούσε το τούνελ.
Ο Αντρέας Μπαρτζώκας (πατέρας του σημερινού προπονητή μπάσκετ του Ολυμπιακού) κρατούσε το σχοινάκι με το οποίο ειδοποιούσε τους σκαφτιάδες της σήραγγας για τις κινήσεις των φυλάκων αφού επιτηρούσε με ένα αυτοσχέδιο καθρεφτάκι τον διάδρομο. Τα χώμα που έβγαινε το χρησιμοποιούσε ο Βαρδής Βαρδινογιάννης (ναι..., του ΠΑΟ) για να φυτεύει σε αυτοσχέδιες ζαρντινιέρες που είχε στην αυλή των φυλακών. Η οργάνωση της απόδρασης δεν έγινε βέβαια από το ΠΟΚ αλλά από ένα "Επιτελείο" πέντε οργανωτών και 12-15 συνολικά φυλακισμένων.
Ουσιαστική βοήθεια έδωσαν δυο νεαρές κοπέλες, αρραβωνιαστικές κρατουμένων, η Ειρήνη Πετρουλάκη (το Ρηνιώ) και η Ελένη Χριστοδούλου (η Λένα) που μέτρησαν τα μήκη των δρόμων και πεζοΔρομίων, βρήκαν πού ήταν τα αποδυτήρια του εργοστασίου, μετέφεραν λαμπάκια (για φωτισμό της σήραγγας) και εργαλεία για το σκάψιμο κτλ. Η συνεισφορά τους ήταν ισοδύναμη με των εγκλείστων, εκείνων που μέτρησαν σωστά, σχεδίασαν, έσκαψαν την σήραγγα κι εκτέλεσαν την απόδραση ρεζιλεύοντας το κράτος.
Οι 27 δραπέτες ήταν οι Βαρδής Βαρδινογιάννης, φοιτητής Νομικής 33 ετών, Ανδρέας Βελλής, φοιτητής Πολυτεχνείου, 26 ετών, Γκαστόν Βερναρδής, τελειόφοιτος Ιατρικής, 31 ετών, Γιώργος Γεωργίου, εργάτης, 55 ετών, Αριστοτέλης Γεωργούλιας, έμπορος, τελειόφοιτος Νομικής, 38 ετών, Βασίλης Δουκάκης, μεταφραστής, 30 ετών, Χαράλαμπος Καλατζής, έμπορος, 28 ετών, Σταύρος Καρράς, σπουδαστής Πολυτεχνείου, 30 ετών, Βασίλης Κάτρης, εργάτης, 30 ετών, Παντελής Κιουρτζής, έμπορος, 42 ετών, Ζήσιμος Κόκλας, δημόσιος υπάλληλος, 40 ετών, Μιχάλης Κολοκοτρώνης, αρτεργάτης 30 ετών Κώστας Λιναρδάτος, δημοσιογράφος, τελειόφοιτος Νομικής, 33 ετών, Αλέκος Λογαράς, γεωπόνος, 29 ετών, Ανδρέας Μπαρτζώκας, λογιστής, 28 ετών, Δημήτρης Μυριανθόπουλος, εργάτης, 42 ετών, Δημήτριος Πανουσόπουλος, ιδιωτικός υπάλληλος, ετών 26, Αλέκος Παπαλεξίου, φοιτητής Ιατρικής, 36 ετών, Αλέξης Παπούλιας, δικηγόρος, 41 ετών, Στέλιος Πάσιος, σιδηροδρομικός, 31 ετών, Περικλής Ροδάκης, μεταφραστής, 30 ετών, Σταύρος Σιδέρης, πτηνοτρόφος, 30 ετών, Σωτήρης Σωτηρόπουλος, κτηματίας, 35 ετών, Λεωνίδας Τζεφρώνης, τελειόφοιτος Πολυτεχνείου, 35 ετών, Κυριάκος Τσακίρης, φοιτητής Νομικής, 39 ετών, Κώστας Φίλης, καθηγητής Φιλολογίας, 28 ετών και Γεώργιος Χατζηπέτρου, υδραυλικός, 33 ετών.