Στην διάρκεια του Μεσαίωνα και μετά την δημιουργία της Νέας Ρώμης (Κωνσταντινούπολης) ο χώρος της σημερινής Ελλάδας, των Βαλκανίων και της Ανατολίας ήταν η ΡΩΜΑΝΙΑ=ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ και οι ελληνόφωνοι χριστιανοί κάτοικοι ήταν οι ΡΩΜΙΟΙ=ΡΩΜΑΙΟΙ.
Οι λέξεις Ελλάς και Έλλην είχαν εξαφανιστεί λόγω της νέας θρησκείας που θεωρούσε αισχρή και εξοβελιστέα την αρχαία Μυθολογία με τις ιστορίες και τα έπη που περιείχαν τις "ακολασίες" του Δία, του Διόνυσου και των άλλων θεών. Μαζί με την Μυθολογία απαγορεύτηκαν και όλα τα πατρώα ήθη με τα γυμνά σώματα στα γυμναστήρια, με τα θέατρα όπου αναλύονταν τα πάθη των θνητών και των αθανάτων και φυσικά η πολυφωνία και η ελευθερία έκφρασης γνώμης. Για πάνω από χίλια χρόνια κανείς δεν αυτοαποκαλούνταν Έλλην, μόνο η περιοχή λεγόταν ακόμα Ελλάς ως μια γεωγραφική ενότητα που ονομαζόταν θέμα Ελλάδας.
Στην δύση υπήρχαν Γάλλοι (Φράγκοι), Γερμανοί, Ισπανοί, Άγγλοι κτλ. αλλά η αυτοκρατορία τους λεγόταν Ρωμαϊκή (Αγία) λόγω του Πάπα και της κληρονομιάς των Ρωμαίων. Γι αυτό οι Δυτικοί έλεγαν τους Ρωμαίους (ως βρισιά) Έλληνες, Γραικούς, Γκριέ, Γκρεκ, εννοώντας πως είναι αιρετικοί, κι αυτό είτε λόγω της μυθολογίας που αποδείκνυε ότι ήταν τέρατα, είτε λόγω του Σχίσματος των εκκλησιών που τούς έκανε σχισματικούς.
Όταν το 1453 η Νέα Ρώμη-Κωνσταντινούπολη έπεσε στους Οθωμανούς τότε οι δυτικοί ονόμασαν την ανατολική αυτοκρατορία Βυζάντιο. Η λέξη Βυζάντιο δεν υπήρχε ως το 16ο αι. μ.Χ. παρά μόνο ως το χωριό που προϋπήρχε στην θέση της Νέας Ρώμης.
Στο μεταξύ, ήδη από το 1300μ.Χ, περίπου, η νεωτερικότητα, αρχικά η αναγέννηση και κατόπιν ο διαφωτισμός, εκφράστηκαν καθαρά μέσα από την Μυθολογία στην τέχνη, την λογοτεχνία, την φαντασία και την ελληνική φιλοσοφία. Η Ελλάς (η αρχαία) επανήλθε στο προσκήνιο ως η χώρα του πολιτισμού, των μύθων και της πνευματικής ανάτασης κι επανάστασης. Το όνομα έπαιρνε πλέον άλλες διαστάσεις, πολιτιστικές αλλά και πολιτικές.
Η Μυθολογία κι οι Έλληνες λοιπόν είχαν ταυτιστεί στην πλήρη απαγόρευση του Μεσαίωνα και ταυτίστηκαν επίσης στην θριαμβευτική επάνοδό τους κατά την αναγέννηση και τον διαφωτισμό. Το όνομα Ελλάς επέζησε για να ξαναγεννηθεί ένας λαός (των ως τότε Ρωμιών αλλά και των Αρβανιτών και των Βλάχων) γύρω στον 18ο αιώνα και να ζητήσει την ελευθερία του υπό το όνομα αυτό που ήταν φορέας της δυτικής αναγέννησης. Αν μέχρι το 1770 οι Ρωμιοί ήλπιζαν στην ορθόδοξη Ρωσία για την ελευθερία τους, στα τέλη του 18ου αιώνα στράφηκαν στην χριστιανική (και όχι ορθόδοξη) Δύση που θαύμαζε κάθε τι το ελληνικό και από εκεί βρήκαν την έξωθεν βοήθεια που περίμεναν για να εδραιώσουν την επανάστασή τους. Πραγματικά 3.000 φιλέλληνες πολέμησαν εδώ (και οι περισσότεροι πέθαναν) ενώ στο Ναβαρίνο Γαλλία, Αγγλία και Ρωσία συνέτριψαν τον τουρκικό στόλο αποτρέποντας μια γενικευμένη γενοκτονία που ήταν στα σκαριά.
Η Μυθολογία (και το όνομα Ελλάς) είναι επομένως άρρηκτα συνδεδεμένα με την σημερινή ανεξάρτητη (τρόπος του λέγειν) κρατική υπόστασή μας. Τής οφείλουμε λοιπόν μια αναγνώριση όχι σαν ένα μεγάλο παραμύθι αλλά σαν συστατικό στοιχείο της ελληνικής ταυτότητας. Αν θέλουμε να είμαστε Έλληνες, η Μυθολογία μάς ανήκει και τής ανήκουμε.
